Een oude salontafel opknappen: schuren, repareren en opnieuw afwerken

Een oude salontafel hoeft niet meteen naar de kringloop of het grofvuil. Krassen, waterringen, verkleuring of een versleten laklaag zijn vaak goed zelf te herstellen. Met wat geduld, het juiste schuurmateriaal en een passende afwerking kun je een tafel weer een frisse uitstraling geven.

Voordat je begint, is het belangrijk om te beoordelen van welk materiaal de tafel is gemaakt. Een massief houten tafel kun je meestal zonder veel problemen opnieuw schuren en afwerken. Bij fineer, gefineerde meubelplaat of MDF moet je voorzichtiger werken: de toplaag kan dun zijn en laat zich niet onbeperkt schuren.

Controleer eerst de staat van de tafel

Kijk niet alleen naar het tafelblad, maar controleer de hele constructie. Wiebelende poten, losse verbindingen en beschadigde hoeken kun je vaak herstellen voordat je aan de afwerking begint.

Draai losse schroeven voorzichtig vast en controleer of de schroefgaten nog stevig genoeg zijn. Is een gat uitgesleten, vul het dan eerst met een passend houten deuveltje en houtlijm. Laat de lijm goed uitharden voordat je opnieuw voorboort en de schroef terugplaatst.

Kleine deuken, scheuren en beschadigingen in massief hout kun je vullen met houtvuller in een passende kleur. Breng het vulmiddel iets royaal aan, omdat het tijdens het drogen kan krimpen. Schuur het gerepareerde deel na het uitharden vlak met het omliggende oppervlak.

Heeft het tafelblad diepe scheuren, is het kromgetrokken of laat fineer op grote plekken los? Bepaal dan eerst of herstel nog de moeite waard is. Soms is het praktischer om een nieuw blad te maken of de tafel te vervangen.

Bepaal de oude afwerking

Een tafel kan zijn afgewerkt met lak, verf, olie, was of een combinatie daarvan. Dat bepaalt hoeveel voorbereiding nodig is en welke nieuwe afwerking goed zal hechten. Twijfel je welke afwerking er nu op het hout zit of welke methode het beste past, lees dan ook de ervaringen en adviezen in het Klusidee-forum over een oude tafel opknappen.

Een intacte laklaag die alleen dof of licht beschadigd is, hoeft meestal niet helemaal verwijderd te worden. Vaak is licht opschuren voldoende om een nieuwe lak- of verflaag te laten hechten. Bladdert de oude laag af, is deze sterk verkleurd of zitten er diepe krassen in, dan is het beter om verder terug te schuren.

Wees extra voorzichtig bij een tafel met fineer. Daarbij zit een dun laagje echt hout op plaatmateriaal. Schuur nooit lang op één plek en gebruik geen grove machine zonder ervaring. Zodra je door de fineerlaag heen schuurt, is dat lastig onzichtbaar te herstellen. Bekijk bij twijfel ook het praktijkvoorbeeld op het Klusidee-forum over het opknappen van een oude eettafel met een eiken fineerlaag.

Benodigdheden

Voor het opknappen van een houten tafel heb je meestal het volgende nodig:

• Schroevendraaier, inbussleutel of steeksleutel voor losse poten en verbindingen
• Houtlijm en eventueel deuvels voor beschadigde verbindingen
• Houtvuller voor kleine gaten, naden en beschadigingen
• Schuurpapier of schuurschijven in meerdere korrels
• Een schuurblokje en eventueel een excentrische schuurmachine
• Stofzuiger, zachte borstel en schone doeken
• Ontvetter die geschikt is voor schilderwerk
• Kwast, kleine roller of pluisvrije doek, afhankelijk van de afwerking
• Lak, olie, beits of verf die geschikt is voor meubels binnenshuis
• Handschoenen, stofmasker en een goed geventileerde werkruimte

Schuren: van grof naar fijn

Maak de tafel eerst schoon en vetvrij. Daarmee voorkom je dat vuil en vet tijdens het schuren in het hout worden gewerkt. Laat het oppervlak daarna goed drogen.

Bij een sterk beschadigde laklaag kun je beginnen met schuurpapier korrel P80 of P100. Werk vervolgens verder met P120 tot P150. Voor de laatste schuurgang vóór olie, lak of verf is P180 vaak een goede keuze. Schuur altijd met de houtnerf mee en oefen niet te veel druk uit.

Gebruik op een groot, vlak blad bij voorkeur een excentrische schuurmachine. Daarmee werk je gelijkmatiger dan met alleen een vel schuurpapier. Voor randen, poten, profielen en hoeken kun je beter met de hand schuren. Een schuurblokje helpt om vlak te blijven schuren.

Maak na iedere schuurgang het oppervlak goed stofvrij. Zuig eerst het grove stof op en neem het hout daarna af met een licht vochtige, schone doek. Laat het hout volledig drogen voordat je een nieuwe laag aanbrengt.

Bij een zwaar beschadigde tafel is het verstandig om stapsgewijs steeds fijner te schuren. Een praktische volgorde is bijvoorbeeld P100, P150 en P220. Zo verdwijnen krassen van de grovere korrel en ontstaat een glad oppervlak waarop een nieuwe afwerking beter hecht.

Kies een nieuwe afwerking

De juiste afwerking hangt af van de gewenste uitstraling en van hoe intensief de tafel wordt gebruikt.

Olie

Olie trekt in het hout en geeft een natuurlijke, matte uitstraling. De houtnerf blijft goed zichtbaar en kleine beschadigingen zijn vaak plaatselijk bij te werken. Olie biedt minder harde bescherming dan lak en vraagt regelmatig onderhoud, vooral op een tafelblad waar glazen, eten en vochtige doeken op terechtkomen.

Lak

Een transparante laklaag beschermt het hout beter tegen vlekken, vocht en krassen. Voor een salontafel is een slijtvaste meubellak of blanke binnenlak een praktische keuze. Breng liever meerdere dunne lagen aan dan één dikke laag. Schuur tussendoor heel licht met een fijne korrel, bijvoorbeeld P220 of P240, en maak het oppervlak steeds stofvrij.

Beits

Met beits verander je de kleur van het hout, terwijl de nerf zichtbaar blijft. Beits is meestal geen volledige beschermlaag. Werk daarom af met een geschikte blanke lak wanneer de tafel intensief wordt gebruikt.

Verf

Wil je de houtstructuur niet meer zien, dan kun je de tafel verven. Gebruik eerst een geschikte grondverf, vooral wanneer het oppervlak kaal hout, MDF of een oude onbekende laag heeft. Schuur de grondlaag licht op voordat je één of twee aflaklagen aanbrengt.

Kies je voor olie, houd er dan rekening mee dat je een eerder geolied of in de was gezet oppervlak niet zomaar kunt overschilderen of lakken. Resten van olie of was kunnen ervoor zorgen dat een nieuwe laag slecht hecht.

Werk netjes en geef de afwerking tijd

Werk in een stofarme ruimte met voldoende ventilatie. Dek de vloer af en zet de tafel op blokjes, bokken of een werkbank, zodat je ook goed bij de randen en poten kunt. Gebruik een goede kwast of een kleine lakroller voor een gelijkmatige laag en voorkom dat je te veel product in één keer aanbrengt.

Volg altijd de droogtijd op de verpakking. Een laag kan droog aanvoelen, maar nog niet volledig uitgehard zijn. Zet daarom niet meteen zware spullen op de tafel en gebruik hem de eerste dagen voorzichtig.

Een oude tafel opknappen kost wat tijd, maar levert vaak een persoonlijk en duurzaam meubel op. Is herstellen niet meer praktisch of past de maat niet bij je huidige zithoek, meet dan eerst de beschikbare ruimte en de hoogte van je bank. Zo kun je gericht vergelijken met een passende salontafel die goed aansluit bij de rest van de woonkamer.

Onderhoud na het opknappen

Bescherm het tafelblad tegen vocht en hete voorwerpen met onderzetters. Veeg gemorste vloeistoffen direct weg en gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen. Controleer af en toe of schroeven en verbindingen nog vastzitten.

Een geoliede tafel kun je periodiek opnieuw behandelen met dezelfde soort olie. Een gelakte tafel heeft meestal weinig onderhoud nodig, maar kun je bij kleine krasjes licht opschuren en plaatselijk of volledig opnieuw lakken. Daarmee blijft je opgeknapte salontafel langer mooi en bruikbaar.