Voor de liefhebbers: Een longread:
Wanneer de eigenaar van WOZ-object 1 via een eigen kabel stroom levert aan de eigenaar van WOZ-object 2, ontstaat er wettelijk gezien een privaat net (transport over de WOZ-grens). Volgens de Energiewet (die sinds 1 januari 2026 geldt) is dat zonder speciale faciliteit of erkenning verboden, omdat elke zelfstandige onroerende zaak in principe over een eigen netaansluiting moet beschikken.
Afhankelijk van de situatie (zakelijk of particulier, grootverbruik of kleinverbruik, en wel of geen eigen opwek) zijn er verschillende manieren om deze situatie te legaliseren:
Een eigen aansluiting aanvragen voor WOZ-object 2 (de standaardroute)
• Nieuwe netaansluiting. De meest zuivere oplossing is het aanvragen van een zelfstandige aansluiting bij de regionale netbeheerder (zoals Liander, Enexis of Stedin) voor WOZ-object 2 en de onderlinge kabel fysiek los te koppelen.
• Let op netcongestie. Voor kleinverbruik (tot en met 3x80 Ampère) is dit meestal direct mogelijk, maar bij grootverbruik kan er een wachtlijst gelden door netcongestie.
Wettelijke uitzonderingen voor het delen van één infrastructuur (zakelijk) zijn hier niet van toepassing:
Als het loskoppelen van de kabel of het aanvragen van een nieuwe aansluiting technisch of financieel onwenselijk is, kent de Energiewet drie specifieke faciliteiten om legaal achter één aansluiting te blijven werken:
• Cable pooling (aansluiting delen). Maximaal vier WOZ-objecten mogen samen één grootverbruikaansluiting van minimaal 100 kVA delen. Dit is bedoeld om opwek, opslag en verbruik slim te combineren op één aansluiting. Meer informatie hierover staat op de RVO-pagina over cable pooling.
• Directe lijn. Een eigenaar van één productie-installatie (bijvoorbeeld zonnepanelen of een WKK op object 1) mag via een directe kabel stroom leveren aan object 2, mits dit geen huishoudelijke eindafnemer (particulier) is en de installatie aan de wettelijke eisen voldoet. Lees meer op de RVO-pagina over de directe lijn.
• Gesloten systeem (voorheen GDS). Voor grotere bedrijfsterreinen of gebouwencomplexen met verweven bedrijfsprocessen kan bij de toezichthouder een officiële erkenning worden aangevraagd om een eigen privaat net te beheren. Ook hierbij mogen geen huishoudens zijn aangesloten. De voorwaarden staan op de ACM-pagina over erkenning gesloten systeem.
De WOZ-afbakening laten aanpassen is hier ook niet van toepassing
• Samenvoegen tot één WOZ-object. Als beide objecten één geheel vormen en door dezelfde partij worden gebruikt (of als de gemeente de objecten ten onrechte heeft gesplitst), kan bezwaar worden gemaakt tegen de WOZ-beschikking of samenvoeging worden aangevraagd. Wanneer er juridisch sprake is van één WOZ-object, is de onderlinge kabel geen net meer, maar een toegestane huis- of bedrijfsinstallatie.
Belangrijk aandachtspunt: de leveringsvergunning
• Geen vergunning nodig. Als de eigenaar van object 1 stroom doorlevert aan een zakelijke afnemer (of een kleine groep eindafnemers binnen een afgebakend terrein/complex), is daarvoor doorgaans geen leveringsvergunning van de ACM nodig.
• Wel vergunningplichtig. Bij doorlevering aan huishoudelijke kleinverbruikers (particuliere woningen) is een leveringsvergunning wél verplicht, en die wordt voor dit soort onderlinge situaties niet verleend. Een kabel naar een particuliere buurwoning kan daarom vrijwel nooit gelegaliseerd worden zonder de WOZ-objecten samen te voegen of een eigen aansluiting te realiseren.
De wetgeving (Energiewet 1 januari 2026) geldt ook voor situaties die al tientallen jaren bestaan. Er is geen algemeen overgangsrecht dat oude, niet-aangemelde onderlinge stroomleveringen automatisch legaliseert of vrijstelt.
Dit heeft zowel te maken met de regels uit het verleden als met de opzet van de huidige Energiewet (sinds 1 januari 2026):
1. Het verbod bestond al onder de oude wet
• Geen nieuwe beperking. Ook onder de oude Elektriciteitswet 1998 was het beheren van een eigen elektriciteitsnet over de grens van een onroerende zaak (WOZ-object) al verboden zonder ontheffing.
• Geen verjaring. In het bestuurs- en energierecht verjaart een illegale situatie op het stroomnet niet door tijdsverloop. Het feit dat een kabel er al 30 of 40 jaar ligt, maakt het dus niet vanzelf legaal.
2. Hoe werkt het overgangsrecht in de Energiewet?
• Alleen voor bestaande ontheffingen. De Energiewet kent wel overgangsrecht (zoals artikel 7.45), maar dat geldt uitsluitend voor partijen die onder de oude wet al een officiële GDS-ontheffing of vergunning van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hadden verkregen.
• Nieuwe faciliteiten bieden juist kansen. Waar de oude wet erg streng was, biedt de Energiewet sinds 2026 juist méér mogelijkheden om bestaande situaties alsnog te legaliseren zonder direct te hoeven graven, zoals cable pooling, een directe lijn of administratief energiedelen.
3. Wat betekent dit in de praktijk?
• Geen directe boete bij melding. De ACM en netbeheerders weten dat er in Nederland veel historisch gegroeide situaties bestaan (bijvoorbeeld bij gesplitste boerderijen, bedrijfshallen of familiewoningen). Zolang er geen sprake is van onveiligheid of opzettelijke fraude, is het doel van toezichthouders meestal het alsnog in lijn brengen met de wet, niet het direct opleggen van een boete.
• Risico bij wijzigingen of verkoop. De situatie komt vaak pas aan het licht wanneer een van de panden wordt verkocht, bij een verzwaring van de aansluiting, bij het plaatsen van zonnepanelen (teruglevering) of bij een verzoek om teruggave van energiebelasting. Op dat moment kan de netbeheerder eisen dat de situatie wordt gelegaliseerd of gesplitst.
Wat als de nieuwe eigenaar van object 1 wil stoppen met doorleveren?
De nieuwe eigenaar van WOZ-object 1 mag niet zomaar de stroom direct afsluiten, maar kan wel afdwingen dat de doorlevering op een redelijke termijn stopt. Omdat er sprake is van een wettelijk verboden situatie (transport over de WOZ-grens), staat de eigenaar van object 1 juridisch sterk om de kabel te laten verwijderen.
De exacte rechten, plichten en vervolgstappen hangen af van hoe de situatie destijds is vastgelegd en om wat voor soort panden het gaat:
1. Geen direct afsluiten (zorgplicht en onrechtmatige daad)
- Redelijke opzegtermijn vereist. Zelfs als de huidige situatie wettelijk niet mag, pleegt de eigenaar van object 1 een onrechtmatige daad als hij zonder waarschuwing de hoofdschakelaar omzet. Vooral bij een woning geldt stroom als een eerste levensbehoefte.
- Tijd voor een alternatief. De eigenaar van object 2 moet een reële termijn krijgen om bij de netbeheerder een eigen aansluiting aan te vragen. Bij kleinverbruik duurt dat vaak enkele maanden; bij grootverbruik kan dit door netcongestie langer duren.
2. Mogelijke juridische rechten van object 2 (erfdienstbaarheid of overeenkomst)
- Controleer het kadaster en de koopakte. Soms is het recht om stroom te krijgen via het buurpand ooit vastgelegd in een notariële akte (bijvoorbeeld een erfdienstbaarheid of kwalitatieve verplichting) toen de panden ooit werden gesplitst.
- Strijd met de wet gaat voor. Een privaatrechtelijke afspraak of erfdienstbaarheid kan een wettelijk verbod uit de Energiewet niet opzijzetten. Als de doorlevering verboden is, moet de situatie alsnog worden beëindigd, al kan een notariële afspraak wel gevolgen hebben voor wie de kosten van de nieuwe aansluiting moet betalen.
- Geen verjaring van het recht. Omdat het onderling beheren van een net over de WOZ-grens wettelijk verboden is, kan object 2 door tijdsverloop ook geen wettelijk recht op blijvende stroomlevering via verjaring hebben opgebouwd.
3. Praktisch stappenplan voor de eigenaar van object 1
- Ga in gesprek en leg afspraken vast. Geef schriftelijk aan dat je de situatie wilt beëindigen omdat deze niet aan de Energiewet voldoet en je niet verantwoordelijk wilt zijn voor de veiligheid en betaling van het verbruik van de buren.
- Bepaal een redelijke termijn. Geef de buurman bijvoorbeeld 3 tot 6 maanden de tijd om zelf een aansluiting bij de netbeheerder aan te vragen en een installateur in te schakelen.
- Verreken het verbruik tot de afsluiting. Spreek voor de overgangsperiode schriftelijk af hoe het verbruik wordt gemeten (bijvoorbeeld via een tussenmeter) en tegen welk tarief dit wordt verrekend.
- Laat de kabel vakkundig afkoppelen. Zodra de nieuwe aansluiting van object 2 werkt, laat je een erkend installateur de oude verbindingskabel spanningsloos maken en fysiek loskoppelen in de groepenkast van object 1.
